ชาน เล่ย กับการตามหา ความสุข ในชีวิตนักร้อง

ถ้าเราจะวัดมาตรวัดของ ความสุข คุณจะใช้ตัวชี้วัดแบบไหนบ้าง? จะเป็นวงสังคมที่กว้างขวาง อาชีพที่คนอิจฉา ครอบครัวที่อบอุ่น หรือการมีชีวิตความเป็นอยู่ที่มั่นคง?

แต่ละคนมีนิยามของ ความสุข ต่างกันไป และเพื่อตามหาความสุขในแบบที่ฝัน เราต่างพยายาม วิ่งไล่ และไขว่คว้ากันอยู่เสมอ เพียงแต่ว่าเมื่อมองตัวเลขในบัญชีธนาคาร หรือเลื่อนผ่านภาพชีวิตหรูหราบนโซเชียล มีบางครั้งที่ความรู้สึกในใจกลับว่างเปล่า ราวกับกำลังไล่เงาที่ไม่มีวันจับต้องจนรู้สึกว่า ความสุข ยังคงอยู่ไกลตัว

เมื่อคำถามนี้ถูกยื่นให้กับ ชาน เล่ย (陳蕾 / Panther) เธอเงียบไปครู่หนึ่ง ก่อนจะจมอยู่กับความคิด

หากย้อนกลับไปสิบห้าปีที่แล้ว ในวันที่เธอคนเดียวจากกวางโจวเข้ามาหาประสบการณ์ในฮ่องกง จากความไม่เป็นที่รู้จักจนขึ้นไปยืนบนเวที Coliseum และคว้ารางวัลนักร้องหญิงยอดเยี่ยมของวงการเพลง เธอเหมือนได้ค้นพบที่ทางของตัวเอง และก้าวเดินอย่างมั่นคงไปบนเส้นทางที่เธอเชื่อว่าเป็นหนทางสู่ ความสุข แต่ตลอดหลายปีที่ผ่านมา ความหมายของคำว่า ความสุข ในใจเธอก็เปลี่ยนไปอย่างสิ้นเชิง

คนที่เคยมีท่าทีเหมือนคนยืนอยู่บนปลายเหวหลังจากคอนเสิร์ต《念》 คำถามคือ ปลายทางของ ความสุข ของเธออยู่ที่ไหน ระหว่างสวรรค์กับนรก อาการเจ็บปวดและความสุขมักแยกจากกันด้วยเพียงเสี้ยวความคิด ลองเงียบจิต แล้วฟังโลกในใจของศิลปินคนนี้ว่าเธอเห็น “ดินแดนสวรรค์” อย่างไร

【幸福不易】

เมื่อเปิดดูโซเชียลของ ชาน เล่ย จะเห็นเธอปรากฏตัวด้วยผมสั้นสีอ่อนสดใส มั่นใจและมีเสน่ห์แบบไม่ปรุงแต่ง ให้ความรู้สึกทั้งเรียบง่าย หรูหรา และมีความติสต์ในตัว บางครั้งเธอโพสต์ผลงานถักไหมพรมที่ประณีต บางครั้งก็แชร์ภาพท่องเที่ยว หรือไม่ก็จับจอยเล่นเกมเข้าสู่โลกวิดีโอเกมอย่างจริงจัง ในเรื่องของงานอดิเรก เธอให้ความสำคัญอย่างตั้งใจ

แม้ชีวิตของเธอจะมีหลายสีสัน แต่ต่อให้สถานการณ์เปลี่ยนไป ความหลงใหลในดนตรีของเธอก็ไม่เคยจางหาย บนเวทีที่เธอควงกีตาร์แสงไฟทำให้เธอเปล่งประกาย ทั้งมีลุคที่สวยงามและพลังที่ดึงดูดผู้ชม ทำให้หลายคนหลงใหลในการแสดงของเธอ

ความสำเร็จและความสุขเหล่านี้หาได้มาง่าย ๆ ไม่ ในการพูดคุย เธอเผยอย่างติดตะลึงว่า “เมื่อก่อนฉันไม่เคยคิดว่าความสุขคืออะไร แค่รู้สึกว่า ทำไมสิ่งที่คนอื่นได้มาง่าย ๆ ฉันกลับต้องตามหาหรือพยายามนานเหลือเกิน”

ความฝันของเธอใหญ่และมั่นคง แต่เส้นทางนั้นเต็มไปด้วยอุปสรรค แม้เธอเดินทางไม่กลัวลำบาก แต่ก็มีบาดแผลและความไม่แน่นอนที่ทำให้เธอต้องเผชิญกับอารมณ์ที่ซับซ้อน

เมื่อไม่นานมานี้ เธอกลับไปฟังเดโมเพลงที่แต่งไว้เมื่อสิบปีก่อน และอดไม่ได้ที่จะย้อนไปหัวเราะกับความเป็นตัวเองในอดีตว่าเธอนั้นค่อนข้าง “EMO” มากแค่ไหน! “ตอนนั้นฉันเหมือนหลงอยู่กับความรู้สึก EMO เชื่อว่าการสร้างสรรค์ต้องมีแอลกอฮอล์และความเหงา ฉันเลยมักอยู่คนเดียวที่บ้าน ดื่ม เขียนเพลง จนเป็นที่มาของผลงานช่วงแรก ๆ อย่างเช่นหนึ่งในเพลงจากอัลบั้ม ‘1029’ คือ 〈慌〉”

／มนุษย์มักชอบเรื่องแปลกและเหตุการณ์น่าเสียดาย คล้ายกับความผิดพลาดที่เราก่อเอง
ให้ความไม่สบายใจเติมถั่วลิสงกับเหล้า เล่นวนไปไม่จบดูว่าใครจะล้มลง／
——〈慌〉

“คิดย้อนตอนเด็ก ฉันค่อนข้างเป็นคนไม่พอใจง่าย มองโลกด้วยความค่อนข้างขัดแย้ง แต่ฉันรู้สึกว่าเมื่อมีเพลงออกมาและคนได้ฟัง ฉันก็ผ่านช่วงนั้นมาแล้ว ดังนั้นคนอาจไม่เคยเห็นด้านที่ฉันค่อนข้างประชดประชันของตัวเอง” ชาน เล่ย กล่าวอย่างตรงไปตรงมา

อาจเพราะเช่นนั้นผลงานดนตรีของเธอจึงมีโทนร็อกมืด ๆ หลายชิ้น เช่น 〈娑婆〉, 〈妖治時代〉, 〈旁觀有罪〉, 〈以正義之名〉 และ 〈下流社會〉 ไม่ว่าจะเป็นการเย้ยหยัน ล้อเล่น การตะโกน หรือความโกรธ แต่อยู่เบื้องหลังความเกรี้ยวกราดนั้น คือหัวใจที่ไม่ยอมประนีประนอมต่อโลกียะ

／เกิดมาแล้วต้องปฏิบัติตามกฎเกณฑ์และมาตรการ การเลื่อนขั้นหรือขึ้นเงินเดือนไม่ได้วัดจากงานดี
มันช่างน่าแค้น น่าแค้นจริง ๆ ไม่อยากเอาเลือดเนื้อไปเปลืองอีกแล้ว／
——〈下流社會〉

【低潮中的覺醒 】

“สำหรับเพลงของฉัน กลิ่นอายของความดื้อดึงมักชัดกว่าแนวคิดแบบบวก ๆ เสมอ” ชาน เล่ย กล่าว

／ไม่มีปาฏิหาริย์ โบสถ์สอนฉันว่าถึงจะเจ็บก็ไม่เชื่อโชคชะตา จากทางตันเรียนรู้ที่จะชื่นชมร่องรอยของการดิ้นรน／
——〈神的不在場證明〉

ความดื้อรั้นนั้นมาจากช่วงเวลาที่ชีวิตตกต่ำและต้องดิ้นรน “ในช่วงนั้นฉันปฏิเสธตัวเองและตั้งคำถามกับตัวตนอยู่ตลอด ฉันไม่ชอบอยู่ในสภาวะแบบนั้น จึงเริ่มมองหาทางเบี่ยง เช่น การอ่านหนังสือและค้นหาการเยียวยาจิตใจ”

ผลลัพธ์คือ การอ่านไม่เพียงเติมความรู้ แต่กลายเป็นจุดเปลี่ยนทางความคิดของเธอเอง “เมื่อได้แรงบันดาลใจจากหนังสือ ฉันเริ่มรู้สึกสบายขึ้น ใจเย็นลง และขอบคุณหนังสือที่ติดอันดับขายดีในร้านหนังสือ เพราะฉันเข้าใจว่าทำไมงานพวกนี้ดึงดูดผู้อ่านได้มากมาย” เธอระบุโดยเฉพาะถึงหนังสือ ความกล้าที่จะไม่เป็นที่ชื่นชอบ (《被討厭的勇氣》) “หนังสือเล่มนี้เปลี่ยนมุมมองหลายอย่างของฉัน ทำให้ฉันเข้าใจว่าความทุกข์ไม่ควรถูกโยนให้เป็นความรับผิดชอบของพ่อแม่หรือภูมิหลัง แต่เราสามารถเปลี่ยนทัศนคติของตัวเองในการรับมือกับสิ่งต่าง ๆ”

ที่น่าแปลกคือ ความเข้าใจนี้กลับได้มากจากสื่อที่เธอชื่นชอบด้วย “เมื่อคืนก่อนนอน ฉันได้ดู ‘我獨自升級’ (Solo Leveling) มีคำว่า ‘การตื่นขึ้นครั้งที่สอง’ ที่ติดตาฉันมาก เมื่อลองย้อนดูเส้นทางชีวิต พบว่าฉันมีช่วงเวลาของการตื่นรู้หลายครั้ง และจุดที่ปลุกให้ตื่นนั้นมักมาจากช่วงตกต่ำและอุปสรรคที่ทำให้ต้องฉุกคิด” ซึ่งนำไปสู่การไตร่ตรองเกี่ยวกับการเติบโตในตัวเอง “เช่นชื่อเรื่อง ‘我獨自升級’ ก็ทำให้ฉันนึกถึงช่วงเวลาที่รู้สึกโดดเดี่ยว แม้จะมีคนให้คำปรึกษาและให้กำลังใจ แต่การเปลี่ยนแปลงจริง ๆ ต้องเกิดจากการตื่นรู้ของเราเอง เมื่อจิตใจภายในเปลี่ยน จึงจะสัมผัสได้ถึง ความสุข ที่แท้จริง”

／ก่อนเคยราบรื่น บ้างก็พังทลาย การผ่านมาทุกอย่างจะกลายเป็นสมบัติในชีวิตของคุณ／
——〈相信一切是最好的安排〉

แม้จะมีวันสับสนและหลงทาง แต่ประสบการณ์เหล่านั้นกลับกลายเป็นปุ๋ยสำคัญให้กับงานสร้างสรรค์ของเธอ เช่น ในปี 2018 ตอนที่เธอเจอปัญหาในสายอาชีพ เธอแต่งเพลง 〈當我迷失時聽著的歌〉 ที่บอกเล่าความหลงทางและการเติบโตของเธอ รวมถึงเพลงอื่น ๆ อย่าง 〈出走〉, 〈你快樂嗎〉, 〈娛樂人生〉 และ 〈Run Away〉 ทุกเพลงสะท้อนจิตวิญญาณและอารมณ์ที่พูดแทนผู้ฟัง

บางทีคุณลักษณะที่ไม่ยอมยกธงขาวเมื่อเผชิญ ‘ปีศาจ’ แต่ยังเก็บความอ่อนโยนไว้ในกลางการต่อสู้ นั่นแหละคือสิ่งที่ทำให้ ชาน เล่ย ดูจริงใจและไม่เสแสร้ง

／หากล้มลง แม้ร่างเต็มไปด้วยบาดแผลจมลงในทรายเคลื่อน ฉันก็ไม่หวั่นกลัว／
——〈當我迷失時聽著的歌〉

【幸福的循環】

การเปลี่ยนแปลงจากภายในคือปุ๋ยที่เธอหวงแหนมากที่สุด และกระบวนการสร้างสรรค์เองคือการสะสม ความสุข

ตั้งแต่การค้นหาแรงบันดาลใจ การซึมซับความรู้ จนถึงการทำงานจนเสร็จและแบ่งปันให้ผู้ชม ทุกขั้นตอนมอบความพึงพอใจให้เธอ และความสุขนั้นทับถมเพิ่มมากขึ้นไปตามกระบวนการ ดังนั้นนอกจากการอ่านและดูอนิเมะแล้ว การเดินทาง พูดคุยกับเพื่อน และการอ่านจดหมายจากแฟนเพลง ก็กลายเป็นแหล่งแรงบันดาลใจสำคัญสำหรับงานของเธอ

ในช่วงหลัง ๆ เธอยังถูกเรียกว่าเป็น “นักสังคมสงเคราะห์แห่งวงการเพลง” แต่เมื่อพูดถึงชื่อนี้ เธอกลับถ่อมตนและยอมรับว่ามันทำให้เธอรู้สึกกดดันเล็กน้อย: “ตอนนี้ฉันเริ่มรู้สึกเสียดายที่พูดชื่อนี้บนเวที ฉันไม่ควรพูดถึงมัน” เธอหัวเราะผสมความเขินและเสริมว่า “เพราะฉันเชื่อว่าไม่ใช่แค่เพลงของฉันเท่านั้นที่เยียวยาได้ ศิลปินและผลงานต่าง ๆ ก็มีพลังทำให้คนต่าง ๆ รู้สึกดีขึ้นได้”

เธอยังยอมรับอีกว่า งานของเธอไม่ได้เป็นไปเพื่อให้คนรู้สึกบวกเสมอไป เพียงแต่ผลงานที่ได้รับความนิยมดันเป็นบทเพลงที่ให้กำลังใจ จนทำให้เธอฉุกคิดว่า “บางทีคนอาจเผลอคาดหวังพลังบวกบางอย่างจากฉันหรือจากเพลงของฉัน”

ดังนั้นเธอหวังว่าจะยังคงหาความรู้ใหม่ ๆ สร้างผลงานที่หลากหลาย เพื่อให้ผู้ฟังมีมุมมองที่กว้างขึ้น และในยุคที่วุ่นวายนี้นำพาความสบายใจและพลังให้ผู้คน เธอไม่อยากยึดติดกับสูตรเยียวยาแบบเดิม ๆ “ไม่ว่าจะสร้างอะไร ผลงานก็คือพลังแห่งการอยู่เป็นเพื่อนกัน หวังว่าในช่วงที่ EMO ไม่ได้มีแค่คุณคนเดียว แต่ทุกคนล้วนผ่านมันมาด้วยกัน”

／โลกนี้ช่างแปลก ไม่สามารถเปลี่ยนแปลงได้ แต่ยังพอจะร่วมกันได้ แม้อยู่ในความไร้เหตุผล／
——〈念〉

【前行的勇氣】

ความจริงแล้ว แต่ละคนมี ความสุข อยู่แล้ว เพียงแต่เรามักไปมองว่าความสุขเป็นสิ่งที่มีอยู่ในสายตาคนอื่น โดยเฉพาะในยุคข้อมูลใหญ่ เมื่อตัวชี้วัดภายนอกมากขึ้น เรากลับยิ่งไกลจากความพึงพอใจของตัวเอง

การวัด ความสุข เป็นเรื่องยาก แต่เรายังอยากถาม ชาน เล่ย ว่าถ้าต้องให้คะแนนความสุขของตัวเองตอนนี้ เธอจะให้กี่คะแนน?

“88 คะแนน เพราะอยากให้เลขมงคล” เธอยิ้มก่อนจะตอบอย่างจริงจังต่อว่า “แทนที่จะถามว่าฉันมีความสุขไหม ฉันชอบย้อนถามตัวเองว่า ตอนนี้ยังมีอะไรทำให้ฉันไม่รู้สึกมีความสุขบ้างไหม เพราะชีวิตตอนนี้เต็มไปด้วยสิ่งที่ทำให้ฉันรู้สึกดี”

หลังคิดอยู่ครู่หนึ่ง เธอเสริมว่า “แต่ก็มีบางเรื่องที่ทำให้ถูกหักคะแนนไปบ้าง เช่นเมื่ออายุมากขึ้น ก็เริ่มตระหนักถึงเรื่องสุขภาพของคนใกล้ตัวที่แย่ลง ซึ่งทำให้ ความสุข ลดลงไปบ้าง”

／ฉันในชั่วขณะนี้เล็กจนน่าอ่อนใจ ไม่อาจทำให้คุณยิ้มได้ ทุกนาทีถูกความกังวลรบกวน
บางทีฉันอาจไม่เข้าใจความเจ็บปวดของคุณ แค่อยากบอกตรง ๆ ว่า ฉันรักคุณ／
——〈念〉

ชาน เล่ยกล่าวเสียดายว่าการเผชิญหน้ากับความเจ็บปวดและความตายเป็นเรื่องที่ทำให้มนุษย์รู้สึกไร้แรงที่สุด นี่ทำให้นึกถึงการจากไปของนักดนตรีรุ่นหนึ่งซึ่งเพิ่งจากไป ใจย่อมเศร้า แต่ก็นำเตือนให้เราเห็นคุณค่าของสิ่งที่อยู่ตรงหน้า

ดังที่ในเพลงหนึ่งของเธอชื่อว่า 〈熒光〉 เธออธิบายว่า “เลือกใช้คำว่า ‘熒’ ที่มีรากคำว่า ‘ไฟ’ เพราะมันหมายถึงแสงเล็ก ๆ บทเพลงนี้พูดถึงการใช้ความพยายามและความยืนหยัดของตัวเอง เพื่อขยายแสงเล็ก ๆ นั้น สำหรับฉันแล้ว ความสุข มาจากการจับเก็บช่วงเล็ก ๆ ในชีวิต และรวมเป็นความอิ่มเอมภายในใจ”

แสงเล็ก ๆ อาจดูจาง แต่มีความเป็นไปได้ไม่สิ้นสุด ควรค่าแก่การรักษา

／แม้เป็นเพียงเม็ดทรายหนึ่งที่ตกในจักรวาลยังคงต้องผลิบาน ไม่ยอมให้ความอยุติธรรมหยุดฉัน
ขยายแสงภายในให้ใหญ่ขึ้นเถิด นั่นคือแสงของเธอ／
——〈熒光〉

ความสงบภายใน ความอิ่มเอมทางจิตใจ ความหนักแน่นและความมั่นใจ คือผลลัพธ์จากการฝึกฝนทางจิตใจของเธอหลายปี

ดินแดนสวรรค์ของเธอไม่ใช่จุดหมายห่างไกล แต่คือการรวมกันของช่วงเวลาจิ๋ว ๆ ในชีวิต ไม่ใช่การตามหาความสมบูรณ์แบบ หากแต่การหาจุดสมดุลในความไม่สมบูรณ์ และนิยามมันจากการตื่นรู้ภายใน

แม้เส้นทางข้างหน้าจะเต็มไปด้วยหนาม ขอสักวันหนึ่งด้วยความเชื่อมั่น ก็ยังพอหาครั้งหนึ่งของแสงเล็ก ๆ ในความมืดได้

^{Executive Producer: Angus Mok
Photographer: Olivia Tsang
Art Direction: Mimi Kong & Olivia Tsang
Styling: Mimi Kong assisted by Isla
Interview: Louyi Wong
Videographer: Alvin Kong &
Video Edit: Alvin Kong
Makeup: Angel Mok
Hair: Cliff Chan @ Myös
Wardrobe: Alexander McQueen
Jewelry: Chopard
Special thanks St.Regis Hotel for the wonderful location}